ດັດຊະນີໂຄງລ່າງ “ໜຶ່ງແລວ ໜຶ່ງເສັ້ນທາງ” 2026: ລາວຂຶ້ນອັນດັບ 29 ແລະ ຕາຂ່າຍຂ້າມແດນກຳລັງປ່ຽນຕະຫຼາດພະລັງງານໃໝ່

ບໍ່ດົນມານີ້ ສະມາຄົມຜູ້ຮັບເໝົາສາກົນຈີນ ແລະ ບໍລິສັດປະກັນໄພສິນເຊື່ອສົ່ງອອກຈີນ ຮ່ວມເຜີຍແຜ່ລາຍງານດັດຊະນີພັດທະນາໂຄງລ່າງປະເທດຮ່ວມ “ໜຶ່ງແລວ ໜຶ່ງເສັ້ນທາງ” 2026. ລາຍງານປະເມີນສະພາບແວດລ້ອມ, ຄວາມຕ້ອງການ, ຄວາມຄຶກຄື້ນ ແລະ ຕົ້ນທຶນໂຄງລ່າງໃນ 75 ປະເທດ.

ປີ 2026 ລາວໄດ້ 118 ຄະແນນ, ອັນດັບ 29 ໃນ 75 ປະເທດ, ຂຶ້ນສອງອັນດັບ. ໃນສິບປະເທດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ທີ່ລາຍງານຄອບຄຸມ, ລາວຢູ່ອັນດັບ 7 ຕາມຫຼັງອິນໂດເນເຊຍ, ມາເລເຊຍ, ຫວຽດນາມ, ໄທ, ສິງກະໂປ ແລະ ກຳປູເຈຍ, ແຕ່ສູງກວ່າຟິລິບປິນ, ມຽນມາ ແລະ ບຣູໄນ.

ອັນດັບຢ່າງດຽວບໍ່ສະທ້ອນມູນຄ່າລົງທຶນຄົບຖ້ວນ. ທີ່ສຳຄັນກວ່າແມ່ນການປ່ຽນແປງຫຼາຍດ້ານທີ່ຊີ້ວ່າ ລາວກຳລັງປ່ຽນຈາກຕະຫຼາດກໍ່ສ້າງໂຄງລ່າງໂດດດ່ຽວ ເປັນຈຸດເຊື່ອມພະລັງງານພາກພື້ນ ແລະ ຖານສົ່ງອອກພະລັງງານສະອາດຂ້າມແດນ.

I. ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຍັງຄຶກຄື້ນທີ່ສຸດ

ປີ 2026 ດັດຊະນີໂຄງລ່າງລວມພາກພື້ນແມ່ນ 129 ຄະແນນ, ອັນດັບໜຶ່ງ. ລາຍງານເຫັນວ່າຕະຫຼາດປ່ຽນຈາກເຕີມຊ່ອງຫວ່າງ–ຂະຫຍາຍຂະໜາດ ສູ່ຄຸນນະພາບ–ປະສານງານ. ໂຄງລ່າງຂຽວຄາບອນຕ່ຳ, ເຊື່ອມຂ້າມແດນ ແລະ ປັບເປັນອັດສະລິຍະ ເປັນທິດເຕີບໂຕໃໝ່.

ພາກພື້ນຍັງຢູ່ອັນດັບໜຶ່ງດ້ານສະພາບພັດທະນາດ້ວຍ 123 ຄະແນນ ແລະ ຄວາມຄຶກຄື້ນລົງທຶນ–ກໍ່ສ້າງດ້ວຍ 136 ຄະແນນ.

ດັ່ງນັ້ນ ໂອກາດລາວບໍ່ຄວນຖືກປະເມີນພຽງຂະໜາດຕະຫຼາດພາຍໃນ.

ປະຊາກອນ ແລະ ພາລະໄຟຟ້າພາຍໃນລາວມີຈຳກັດ, ແຕ່ລາວຢູ່ລະຫວ່າງຈີນ, ໄທ, ຫວຽດນາມ, ກຳປູເຈຍ ແລະ ມຽນມາ. ເມື່ອຕະຫຼາດໄຟຟ້າອາຊຽນ ແລະ ເຄືອຂ່າຍຂົນສົ່ງ, ໂລຈິສຕິກ ແລະ ພະລັງງານພັດທະນາ, ມູນຄ່າລາວຍິ່ງຂຶ້ນກັບຄວາມສາມາດເປັນຈຸດເຊື່ອມ.

ນີ້ເປັນການປ່ຽນມຸມມອງສຳຄັນຕໍ່ຕະຫຼາດໂຄງລ່າງລາວໃນອະນາຄົດ.

II. ຈາກຜະລິດໄຟຟ້າໃນລາວ ສູ່ການຄ້າພາກພື້ນ

ໄຟຟ້າຂ້າມແດນເປັນຂົງເຂດທີ່ລາຍງານໃຫ້ຄວາມສົນໃຈລາວຫຼາຍທີ່ສຸດ.

ໂຄງການສົ່ງໄຟຟ້າລາວ–ໄທ–ມາເລເຊຍ–ສິງກະໂປ ໄລຍະສອງ ມຸ່ງເພີ່ມກຳລັງຄ້າຂ້າມແດນເປັນ 200 MW ຕາມລາຍງານ. ຄວາມໝາຍບໍ່ແມ່ນພຽງຕົວເລກກຳລັງສົ່ງ.

ເດີມໂຄງການໄຟຟ້າລາວເນັ້ນສ້າງໂຮງໄຟຟ້າ–ເຊັນ PPA–ຂາຍໃຫ້ຜູ້ຊື້ດຽວ. ເມື່ອກົນໄກຄ້າຂ້າມແດນອາຊຽນເກີດຂຶ້ນ ອາດມີຮູບແບບໃໝ່: ໂຮງໄຟຟ້າບໍ່ຈຳກັດຕະຫຼາດພາຍໃນ ຫຼື ຜູ້ຊື້ຕ່າງປະເທດລາຍດຽວ, ແຕ່ຈັດສັນໄຟຟ້າໃນຂອບກວ້າງຜ່ານຕາຂ່າຍພາກພື້ນ.

ນີ້ສຳຄັນໂດຍສະເພາະຕໍ່ລາວທີ່ມີນ້ຳ ແລະ ແສງຕາເວັນຫຼາຍ ແຕ່ຄວາມຕ້ອງການພາຍໃນຈຳກັດ.

ຖ້າໂຄງລ່າງສົ່ງໄຟ, ກົນໄກຄ້າ ແລະ ລະບຽບຕາຂ່າຍພັດທະນາຂຶ້ນ ຕະຫຼາດໂຄງການພະລັງງານໃໝ່ລາວອາດຂະຫຍາຍສູ່ອາຊຽນ.

III. ຕາຂ່າຍຈີນ–ລາວ 500 kV ເຊື່ອມເຄືອຂ່າຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ

ລາຍງານຈັດໂຄງການຈີນ–ລາວ 500 kV ເປັນຕົວແທນໂຄງລ່າງຂ້າມແດນປີ 2026.

ຕາມລາຍງານ ໂຄງການເລີ່ມດຳເນີນງານເດືອນເມສາ 2026, ເຊື່ອມຕາຂ່າຍສອງປະເທດ ແລະ ແລກປ່ຽນພະລັງງານສະອາດ. ລາຍງານຖືເປັນຜົນງານແບບຢ່າງຂອງການຮ່ວມມືພະລັງງານ ແລະ ເຊື່ອມໂຄງລ່າງລ້ານຊ້າງ–ແມ່ຂອງ. ຜົນລະຍະຍາວຄວນຕິດຕາມ: ຈາກຄຳຖາມວ່າລາວສ້າງໄດ້ຈັກໂຮງໄຟຟ້າ ໄປສູ່ວ່າໄຟຟ້າຈະສົ່ງຜ່ານຕາຂ່າຍໃດ ໄປຕະຫຼາດໃດ.

ແຫຼ່ງຜະລິດເປັນພຽງສ່ວນໜຶ່ງຂອງການລົງທຶນ. ສາຍສົ່ງຂ້າມແດນ, ຕາຂ່າຍຫຼັກພາຍໃນ, ສະຖານີປ່ຽນໄຟ, ກັກເກັບ, ລະບົບສັ່ງການ ແລະ ກົນໄກຄ້າ ກຳລັງກຳນົດຄວາມສາມາດຮັບທຶນ ແລະ ມູນຄ່າທຸລະກິດ.

ໂອກາດຈຶ່ງອາດເກີນກວ່າໂຮງໄຟຟ້ານ້ຳ ແລະ ແສງຕາເວັນ ໄປສູ່ສົ່ງ–ປ່ຽນໄຟ, ກັກເກັບ, ສັ່ງການພາກພື້ນ, ດິຈິຕອນຕາຂ່າຍ ແລະ ບໍລິການຄ້າໄຟຟ້າຂ້າມແດນ.

IV. ຈາກກໍ່ສ້າງໂຄງການ ສູ່ກົດລະບຽບ ແລະ ມາດຕະຖານ

ອີກການປ່ຽນແປງທີ່ສຳຄັນແຕ່ອາດຖືກມອງຂ້າມ ຄື ຈີນ–ລາວຮ່ວມຕັ້ງສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າມາດຕະຖານແຫຼ່ງຜະລິດພະລັງງານສະອາດລາວ ເພື່ອເຊື່ອມມາດຕະຖານວິສະວະກຳ, ຜະລິດ ແລະ ບຳລຸງຮັກສາກັບພາກພື້ນ–ສາກົນ. ລາຍງານຖືເປັນຕົວຢ່າງການເຊື່ອມທາງສະຖາບັນ. ຄວາມເປັນສາກົນຈຶ່ງເກີນກວ່າສ້າງໂຮງໄຟ ແລະ ຕາຂ່າຍ ໄປສູ່ມາດຕະຖານເຕັກນິກ, ບໍລິຫານງານ ແລະ ລະບຽບດຳເນີນງານ.

ນີ້ກະທົບນັກລົງທຶນໂດຍກົງ. ເມື່ອຂະແໜງຂະຫຍາຍ ຂໍ້ກຳນົດອຸປະກອນ, ອອກແບບ, ເຊື່ອມຕາຂ່າຍ, ກວດຮັບກໍ່ສ້າງ, ປອດໄພ, ສິ່ງແວດລ້ອມ–ສັງຄົມ ແລະ ບຳລຸງລະຍະຍາວມັກສູງຂຶ້ນ. ພຽງຄວາມສາມາດກໍ່ສ້າງອາດບໍ່ພໍ. ການພັດທະນາຕ້ອງຜະສານລົງທຶນ + ການເງິນ + ກົດໝາຍ + ມາດຕະຖານ + EPC + ເຊື່ອມຕາຂ່າຍ + ດຳເນີນງານລະຍະຍາວ.

V. ຜະລິດ–ຕາຂ່າຍ–ພາລະ–ກັກເກັບ ແລະ ຕາຂ່າຍຂ້າມແດນ

ລາຍງານຖືການຜະສານແຫຼ່ງຜະລິດ, ຕາຂ່າຍ, ພາລະ ແລະ ກັກເກັບ ພ້ອມການເຊື່ອມພະລັງງານ ເປັນສອງໂອກາດສຳຄັນ.

ເມື່ອກຳລັງຕິດຕັ້ງໃໝ່ເຕີບໂຕໄວ ຄຳຖາມປ່ຽນຈາກມີແຫຼ່ງຜະລິດຫຼືບໍ່ ໄປສູ່ເຊື່ອມໄດ້, ຮອງຮັບໄດ້ ແລະ ຈັດສັນຂ້າມພາກພື້ນໄດ້ຫຼືບໍ່. ຄວາມຕ້ອງການສາຍສົ່ງ, ຕາຂ່າຍເຊື່ອມ ແລະ ສັ່ງການຂ້າມຊາດເພີ່ມຂຶ້ນ.

ລາວມີພື້ນຖານພະລັງງານສະອາດດີ ແຕ່ຕະຫຼາດພາຍໃນຈຳກັດ. ຖ້າກຳລັງນ້ຳ ແລະ ແສງຕາເວັນເພີ່ມ ໂດຍສາຍສົ່ງ, ກັກເກັບ ແລະ ການຮອງຮັບຂ້າມແດນບໍ່ທັນ ອາດມີແຫຼ່ງຜະລິດແຕ່ບໍ່ມີຕະຫຼາດ ຫຼື ສົ່ງອອກບໍ່ໄດ້. ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງຈຳນວນ MW, ແຕ່ແມ່ນວ່າທັງຫ້າສ່ວນພັດທະນາພ້ອມກັນຫຼືບໍ່. ນີ້ອາດກຳນົດຄຸນນະພາບຂັ້ນຕໍ່ໄປ.

VI. ໂອກາດເພີ່ມ ຕ້ອງໃສ່ໃຈຄວາມສາມາດຮັບທຶນ

ລາຍງານລະບຸຄວາມສ່ຽງທົ່ວໄປ: ການປະຕິບັດຂອງລັດ ແລະ ຜູ້ຊື້ໄຟ, ຈ່າຍຄ່າໄຟ–PPA, ສະຖຽນລະພາບນະໂຍບາຍ, ເຊື່ອມຕາຂ່າຍ ແລະ ມາດຕະຖານຕ່າງກັນ. ນີ້ເປັນການປະເມີນລວມປະເທດຮ່ວມ, ບໍ່ແມ່ນຈັດອັນດັບຄວາມສ່ຽງລາວໂດຍສະເພາະ, ແຕ່ມີຄຸນຄ່າອ້າງອີງສຳລັບໂຄງການລາວ.

ນັກລົງທຶນໂຄງການໃຫຍ່ບໍ່ຄວນເບິ່ງພຽງສິດພັດທະນາ ຫຼື ການສະໜັບສະໜູນຫຼັກການຈາກລັດ. ຄວນກວດຜູ້ຊື້ແລະຄວາມສາມາດຈ່າຍ, ຜົນຜູກພັນ PPA–ສຳປະທານ, ລາຄາແລະປັບລາຄາ, ຫຼັກປະກັນລັດ, ເຊື່ອມແລະຮອງຮັບໄຟ, ເສັ້ນສົ່ງຂ້າມແດນ ແລະ ການຍອມຮັບໂຄງສ້າງທຸລະກຳຂອງຜູ້ໃຫ້ທຶນ.

ເມື່ອໂຄງການໃຫຍ່ຂຶ້ນ, ຂ້າມແດນ ແລະ ໃຊ້ທຶນສູງ ເກນປະເມີນປ່ຽນຈາກອະນຸມັດໄດ້ຫຼືບໍ່ ໄປສູ່ຮັບທຶນແລະດຳເນີນງານໝັ້ນຄົງລະຍະຍາວໄດ້ຫຼືບໍ່. ລາຍງານແນະນຳໃຫ້ PPA ຜູກພັນກົດໝາຍແຂງແຮງ, ກຳນົດເວລາຈ່າຍ, ມາດຕະຖານຊຳລະ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຜິດສັນຍາຊັດເຈນ, ພ້ອມໃຊ້ຄ້ຳປະກັນລັດ ຫຼື ປະກັນລົງທຶນພະຫຸພາຄີຕາມຄວາມເໝາະສົມ.

VII. ມຸມມອງຕະຫຼາດລາວປີ 2026

ສັນຍານຈາກລາຍງານຈະແຈ້ງ: ມູນຄ່າຕະຫຼາດລາວປ່ຽນຈາກຊ່ອງຫວ່າງໂຄງລ່າງພາຍໃນ ສູ່ການເຊື່ອມພາກພື້ນ. 118 ຄະແນນ ແລະ ອັນດັບ 29 ບໍ່ໄດ້ສູງຫຼາຍ, ແຕ່ຕຳແໜ່ງລາວກຳລັງປ່ຽນໃນພາກພື້ນທີ່ຄຶກຄື້ນທີ່ສຸດ.

ຕາຂ່າຍຈີນ–ລາວ 500 kV, ຄ້າໄຟລາວ–ໄທ–ມາເລເຊຍ–ສິງກະໂປ ແລະ ມາດຕະຖານສະອາດ ເປັນສາມມິຕິ:

• ເຊື່ອມກາຍະພາບ: ຕາຂ່າຍຂ້າມຊາຍແດນຈິງ.
• ເຊື່ອມຕະຫຼາດ: ຄ້າໄຟຟ້າຜ່ານຫຼາຍປະເທດ.
• ເຊື່ອມກົດລະບຽບ: ມາດຕະຖານເຕັກນິກ–ດຳເນີນງານເຂົ້າກັບພາກພື້ນ–ສາກົນ.

ຖ້າສາມທິດນີ້ສືບຕໍ່ ການປະເມີນໂຄງການພະລັງງານແລະໂຄງລ່າງລາວຈະອາໄສພຽງປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າຫົກລ້ານ ແລະ ຕະຫຼາດພາຍໃນບໍ່ໄດ້. ຄຳຖາມສຳລັບພະລັງງານ, ຂົນສົ່ງ, ໂລຈິສຕິກ ແລະ ສວນອຸດສາຫະກຳ ແມ່ນ: ໂຄງການຮັບໃຊ້ພຽງລາວ ຫຼື ເຊື່ອມກັບເຄືອຂ່າຍຈີນ–ລາວ–ອາຊຽນທີ່ກຳລັງເກີດຂຶ້ນ?

ນີ້ອາດເປັນຈຸດສຳຄັນຂອງການປ່ຽນແນວຄິດລົງທຶນໂຄງລ່າງລາວໃນຫຼາຍປີຕໍ່ໜ້າ.